Материјал за ученици 2.2: Алатка за анализа и решавање на дилеми

Ова се алатки, а не список. Сите прашања не одговараат на секој случај, така што треба да одберете кои прашања највеќе одговараат. Размислувањето внимателно на неколку прашања е покорисно од пополнување на целата листа.

1. Соберете информации.

• Кој е вклучен?
• Што тие сакаат? (Кои се ницните права, потреби, цели или интереси?)
• Какви улоги играат луѓето?
• Што е проблемот/дилемата?
• Каква врска има овој случај со мене?
• Што вели законот? (Дали морам да почитувам некои правни обврски или правила?)
• Што не знаеме – што не разбираме?
• Колку голем би бил трудот да се најде информацијата која недостасува?
• …

2. Мислете на последиците.

• Кои се алтернативните избори?
• Каков ефект ќе има секој од овие избори, и за кого? (Други луѓе кои се директно поврзани, други луѓе кои живеат денес или во иднината, тука или на друго место.)
• …

3. Одредете ги вашите приоритети.

Кои критериуми ги сметам за најважни во мојата одлука, на пример:

• До кој степен ги разбирам последиците од мојата одлука?
• Кои морални или религиозни принципи ми се битни?
• Што е легално – што е нелегално?
• Што можам да очекувам да прифатат другите – и обратно? (Дали јас би ја прифатил оваа одлука ако бев на другата страна?)
• Што функционира најдобро? (Решавање на проблемот, финансиски аспекти.)
• Кои се саканите или несаканите долгорочни ефекти?
• Дали мојата одлука е неповратна, или можам да ја исправам подоцна?
• …

4. Направете ја својата одлука.

• Дали морам да одберам една цел а да ја прекршам другата?
• Дали има шанси за наоѓање компромис?
• Со моменталните услови, што ми вели интуицијата? Со која одлука највеќе се идентификувам?
• …