Fleta e punës e nxënësit 2.2: Një mjet për të analizuar dhe zgjidhur dilemat

Kjo është një kuti instrumentesh, jo një listë e plotë. Jo të gjitha pyetjet janë të përshtatshme në çdo rast, kështu që ju duhet të zgjidhni cila pyetje shkon më mirë. Mendimi i kujdesshëm për disa a pyetje, vlen më shumë se përdorimi i të gjithë listës.

1. Mblidh informacion.

• Kush është i përfshirë?
• Çfarë kërkojnë ata? (Cilat janë të drejtat, nevojat, qëllimet apo interesat e tyre?)
• Çfarë roli luajnë njerëzit?
• Cili është problemi/dilema?
• Çfarë ka të bëjë ky rast me mua?
• Çfarë thotë ligji? (A duhet të respektoj ndonjë detyrim ligjor ose rregull?)
• Çfarë nuk dimë – çfarë nuk kuptojmë?
• Sa e madhe do të jetë përpjekja për të gjetur informacionin që mungon?

2. Merrni parasysh  pasojat.

• Cilat janë zgjidhjet alternative?
• Çfarë pasoje do të ketë secila nga këto zgjedhje dhe për të cilët? (Të tjerët e përfshirë direkt, njerëz të tjerë që jetojnë sot ose në të ardhmen, këtu apo diku tjetër.)
• …

3. Përcaktoni prioritetet tuaja.

Cilat kritere mund t’i vlerësoj si më të rëndësishme, për shembull, për vendimin tim,:

• Deri në çfarë mase i kuptoj unë pasojat e vendimit tim?
• Cilat parime morale ose fetare janë të rëndësishme për mua?
• Çfarë është e ligjshme – çfarë është e paligjshme?
• Çfarë mund të pres unë që të pranojnë të tjerët dhe anasjelltas? (A do ta pranoja këtë vendim po të isha në pjesën e marrësit?)
• Çfarë vepron  më mirë? (Zgjidhja e problemit, aspektet financiare.)
• Cilat janë pasojat e dëshiruara apo të padëshiruara afatgjata ose pasojat anësore?
• A është vendimi im i pakthyeshëm (“pikë pa kthim”), apo mund ta korrigjoj atë më vonë?
• …

4.  Merrni vendimin tuaj.

• A duhet të zgjedh një qëllim të vetëm dhe të shkel të tjera?
• A ka ndonjë shans për të gjetur një kompromis?
• Në kushtet e dhëna, çfarë më thotë intuita ime? Me çfarë vendimi mund të identifikohem unë më shumë?
• …